Napomena: Od 27.05.2026. godine na snazi su izmjene Zakona o osnovama bezbjednosti saobraćaja na putevima u BiH. Pregled najvažnijih izmjena možete pročitati u tekstu: https://advokatsimikic.com/sta-su-donjele-izmjene-i-dopune-zakona-o-bezbjednosti-saobracaja-27-05-2026-godine/
U našem društvu, pa čak i u praksi nadležnih organa i sudova, i dalje postoje brojne dileme u vezi sa tim kojom brzinom je dozvoljeno voziti, na koji način se brzina može ograničiti i šta zapravo znači obaveza vozača da brzinu prilagodi uslovima puta i saobraćaja. Posebne nedoumice postoje u pogledu ograničenja brzine na lokalnim i magistralnim putevima, kao i razlike između pojmova „naselje“ i „naseljeno mjesto“.
Koliko iznosi ograničenje brzine na magistralnim i lokalnim putevima?
Na magistralnim i lokalnim putevima opšte ograničenje brzine iznosi 80 km/h, osim ako saobraćajnim znakom nije određena druga brzina.
Međutim, u praksi nije dovoljno znati samo opšte ograničenje. Potrebno je znati gdje počinje i gdje prestaje ograničenje određeno saobraćajnim znakom. Osnovno pravilo jeste da znak izričite naredbe, pa tako i znak ograničenja brzine, važi do prvog narednog ukrštanja puteva ili do odgovarajućeg znaka kojim prestaje njegova važnost. To u praksi znači da ukrštanje puteva može biti veoma značajno za utvrđivanje da li je određeno ograničenje brzine još uvijek važilo na mjestu na kojem je vozaču izmjerena brzina.
Primjer znaka ograničenja brzine
Kada ograničenje brzine važi na širem području?
Posebnu situaciju predstavlja znak ograničenja brzine postavljen zajedno sa znakom kojim se označava naseljeno mjesto. Kada je ograničenje brzine na ovaj način povezano sa znakom naseljenog mjesta, takvo ograničenje može važiti na području cijelog naseljenog mjesta, osim na putevima ili dijelovima puta na kojima je drugim saobraćajnim znakom određena drugačija naredba.
Ograničenje brzine može biti povezano i sa dopunskom tablom ili drugom saobraćajnom signalizacijom kojom se određuje vrijeme, dužina dionice, kategorija vozila ili druga okolnost od značaja za njegovo važenje. Tako se, na primjer, u blizini škola može odrediti da određeno ograničenje važi samo u određenom vremenskom periodu, dok se dopunskom tablom može odrediti i dužina dionice na kojoj ograničenje važi.
Zbog toga se prilikom utvrđivanja dozvoljene brzine ne može posmatrati samo znak sa brojem, već i njegov položaj, ostala signalizacija i eventualne dopunske table.
Koliko iznosi ograničenje brzine u naselju?
Jedno od najčešćih pitanja jeste koje ograničenje brzine važi u naselju.
Za razumijevanje ovog pitanja potrebno je razlikovati pojmove „naselje“ i „naseljeno mjesto“, koji nisu identični.
ZOOBS je propisivao opšte ograničenje brzine u naselju, propisujući da je maksimalna brzina 50 km/h, a da je područje naselja ograničeno znakom naselja. Problem nastaje jer Pravilnik o saobraćajnim znakovima i signalizaciji na putevima… BIH nije predvidio izgled ovog znaka i nigdje u BIH znak naselja nije postavljen, tako da je ovo ograničenje bilo samo mrtvo slovo na papiru.
Primjer znaka naseljenog mjesta
Primjer znaka naselja
Upravo razlikovanje ovih pojmova bilo je jedno od značajnih pitanja u primjeni propisa prije izmjena iz maja 2026. godine, zbog čega je za pravilno utvrđivanje dozvoljene brzine bilo potrebno analizirati ne samo fizičko postojanje kuća i objekata uz put, nego i zakonske definicije i postavljenu saobraćajnu signalizaciju.
Ovo pitanje dodatno je značajno upravo zbog izmjena ZOOBS-a iz 2026. godine, zbog čega pravila opisana u ovom tekstu treba posmatrati u odnosu na period do 27.05.2026. godine.
Šta znači „prilagoditi brzinu uslovima puta“?
Prilagođena brzina nije isto što i najveća dozvoljena brzina.
Vozač je dužan, shodno članu 43. ZOOBS-a da brzinu kretanja prilagodi stanju i osobinama puta, vidljivosti, preglednosti, vremenskim prilikama, gustini saobraćaja i drugim saobraćajnim uslovima, tako da može blagovremeno reagovati na prepreku koju je u takvim okolnostima mogao predvidjeti. To bi u biti predstavljali svi oni vanredni uslovi koje uređivač puteva priliko propisivanja ograničenja brzine, nije mogao predviditi kao redovne uslove. Ovo pravilo znači da vozač može voziti u okviru propisanog ograničenja brzine, a da njegova brzina ipak bude neprilagođena konkretnim uslovima.
Na primjer, ako je ograničenje 60 km/h, to ne znači da se vozač u svakoj situaciji može bezbjedno kretati tom brzinom. Magla, snijeg, led, jaka kiša, smanjena preglednost, stanje kolovoza, radovi na putu, intenzivan saobraćaj ili druge konkretne okolnosti mogu zahtijevati sporiju vožnju.
Sa aspekta prekršajne odgovornosti, neprilagođavanje brzine konkretnim uslovima puta i saobraćaja može predstavljati prekršaj i kada vozač nije prekoračio najveću dozvoljenu brzinu. Međutim, kada nije došlo do saobraćajne nezgode, gotovo je nemoguće dokazati i u praksi nikada niko nije ni pokušao da kazni vozača zbog neprilagođene brzine uslovima puta.
Drugačija je situacija kada zbog neprilagođene brzine dođe do saobraćajne nezgode. Kada dođe do saobraćajne nezgode, pitanje prilagođene brzine ima poseban značaj prilikom utvrđivanja prekršajne odgovornosti. Tada se, u zavisnosti od okolnosti, može utvrđivati brzina vozila, vidljivost i preglednost, mjesto nastanka opasnosti, mogućnost uočavanja prepreke, vrijeme reagovanja vozača i mogućnost izbjegavanja nezgode.
Pri tome, sama činjenica da je do saobraćajne nezgode došlo ne znači automatski da je vozač vozio neprilagođenom brzinom. Posebno je značajno pitanje da li je prepreka zbog koje je došlo do nezgode, u konkretnim okolnostima, za vozača bila predvidiva.
Zaključak
Pitanje dozvoljene i prilagođene brzine može biti od presudnog značaja u prekršajnom, krivičnom i građanskom postupku.
Kod prekršaja je potrebno utvrditi koje je ograničenje zaista važilo na mjestu kontrole.
Kod saobraćajne nezgode potrebno je razlikovati da li je vozač prekoračio najveću dozvoljenu brzinu od pitanja da li je njegova brzina bila prilagođena konkretnim uslovima.
U krivičnim i građanskim postupcima ova pitanja često postaju predmet saobraćajnog vještačenja i mogu biti značajna za utvrđivanje odgovornosti za nastanak nezgode, doprinosa pojedinih učesnika i prava na naknadu štete.
Zbog toga utvrđivanje brzine kretanja vozila ne treba svoditi samo na pitanje „koliko je vozač vozio“, već i na pitanja „koje ograničenje je važilo“ i „da li je ta brzina bila prilagođena konkretnim okolnostima“.
Pravni izvori
Zakon o osnovama bezbjednosti saobraćaja na putevima u Bosni i Hercegovini – odredbe koje uređuju brzinu kretanja vozila, prilagođavanje brzine i ograničenja brzine.
Pravilnik o saobraćajnim znakovima i signalizaciji na putevima, načinu obilježavanja radova i prepreka na putevima i znakovima koje učesnicima u saobraćaju daje ovlašteno lice – odredbe o značenju, postavljanju i važenju saobraćajnih znakova.
