Šta su donijele Izmjene i dopune Zakona o bezbjednosti saobraćaja 27.05.2026. godine?

Zakonom o izmjenama i dopunama Zakona o osnovama bezbjednosti/sigurnosti saobraćaja na putevima u Bosni i Hercegovini (u daljem tekstu: „ZOOBS BiH“), koji je stupio na snagu 27.05.2026. godine, izvršeno je nekoliko značajnih izmjena. Za praksu se posebno izdvajaju:

• nova definicija naselja;
• uvođenje i definisanje obijesne vožnje;
• mogućnost privremenog i trajnog oduzimanja vozila;
• znatno strože sankcionisanje pojedinih prekršaja;
• uvođenje novih zakonskih pojmova.

Nova definicija naselja

Naselje se sada definiše kao prostor na kojem se redovi ili grupe zgrada nalaze sa jedne ili obje strane puta, dajući mu izgled ulice, i čije su granice označene saobraćajnim znakovima za obilježavanje naseljenih mjesta. Iz ove definicije proizlazi da za postojanje naselja moraju biti ispunjena dva kumulativna uslova:

1. Područje naselja može postojati samo u okviru granica označenih saobraćajnim znakovima za naseljeno mjesto.
2. Na tom području moraju postojati redovi ili grupe zgrada sa jedne ili obje strane puta koji putu daju izgled ulice. Drugi uslov je formulisan prilično uopšteno i zbog toga može stvarati probleme u praksi. Jezičkim, odnosno užim tumačenjem, naselje bi postojalo samo na dijelu naseljenog mjesta na kojem raspored zgrada uz put zaista daje putu izgled ulice, i to do mjesta na kojem takav kontinuitet prestaje. Ostaju otvorena brojna pitanja: koji se objekat može smatrati zgradom; koliko objekata je potrebno da bi se govorilo o „redu“ ili „grupi“; moraju li objekti biti neposredno uz put ili mogu biti odvojeni dvorištem; te kolika međusobna udaljenost između objekata još uvijek omogućava zaključak da čine red ili grupu. Odgovore na ova pitanja zakon ne daje izričito, pa će njihovo preciziranje u značajnoj mjeri zavisiti od buduće sudske prakse.

Ono što je izvjesno jeste da sama činjenica da se vozač nalazi unutar granica nekog naseljenog mjesta ne znači automatski da se nalazi i u „naselju“ u smislu ZOOBS-a BiH. U okviru jednog naseljenog mjesta može postojati nijedno, jedno ili više područja koja ispunjavaju zakonske uslove da se smatraju naseljem.

Opšte ograničenje brzine u naselju iznosi 50 km/h, osim ako je saobraćajnim znakom drugačije određeno. To znači da ograničenje na konkretnoj dionici može biti i niže i više od 50 km/h, u zavisnosti od postavljene saobraćajne signalizacije.

O pravilima o ograničenju brzine koja su važila prije izmjena od 27.05.2026. godine detaljnije možete pročitati u članku https://advokatsimikic.com/ogranicenje-brzine-na-magistralnim-i-lokalnim-putevima-u-bosni-i-hercegovini/

Obijesna, odnosno nasilnička vožnja

Izmjenama je uveden institut obijesne vožnje. Pored opšte zakonske definicije koja podrazumijeva postupanje vozača koje je u gruboj suprotnosti sa pravilima saobraćaja prilikom koje vozač ne pokazuje obzir prema bezbjednosti u saobraćaju odnosno ozbiljno narušava bezbjednost u saobraćaju, posebno i dodatno su navedene situacije u kojima se određeno ponašanje smatra obijesnom vožnjom:

1. kada vozač u razmaku od 20 minuta dva ili više puta prođe svjetlosni saobraćajni znak kojim mu je zabranjen prolaz;
2. kada se vozilom u naselju kreće brzinom većom većom od 40 km/h od najveće dozvoljene brzine, odnosno van naselja brzinom većom većom od 60 km/h od najveće dozvoljene brzine;
3. kada vozač pretiče kolonu vozila pri čemu prelazi ili se kreće po punoj uzdužnoj liniji koja razdvaja saobraćajne trake;
4. kada vozač upravlja vozilom sa koncentracijom alkohola većom od 1,50 g/kg ili pod uticajem narkotika ili drugih psihoaktivnih supstanci.

Kod prvog slučaja važno je imati u vidu da zabrana prolaza nije vezana isključivo za crveno svjetlo. I žuto svjetlo, pod zakonom propisanim uslovima, označava zabranu prolaza, osim kada se vozilo u trenutku njegovog pojavljivanja nalazi na takvom rastojanju da se ne može bezbjedno zaustaviti. Zbog toga će u praksi biti potrebno pažljivo utvrđivati sve okolnosti svakog pojedinačnog prolaska.

Za obijesnu vožnju propisana je novčana kazna od 2.000 do 3.000 KM, zabrana upravljanja motornim vozilom u trajanju od šest mjeseci i dva kaznena boda. Ako je obijesnom vožnjom izazvana saobraćajna nezgoda, propisana je kazna od 3.000 do 5.000 KM, zabrana upravljanja u trajanju od devet mjeseci i četiri kaznena boda. Pod zakonom propisanim uslovima moguće je i trajno oduzimanje vozila.

Odnos prema nasilničkoj vožnji prema Zakonu RS

Poseban problem u primjeni ovih odredaba postoji na teritoriji Republike Srpske, jer Zakon o bezbjednosti saobraćaja na putevima Republike Srpske (u daljem tekstu: „ZOBS RS“) već poznaje institut nasilničke vožnje i propisuje sankcije za takvo ponašanje. Najizraženija razlika odnosi se na pragove prekoračenja brzine i visinu novčane kazne.

Element	ZOOBS BiH	ZOBS RS
Naselje	više od +40 km/h	više od +50 km/h
Van naselja	više od +60 km/h	više od +80 km/h
Novčana kazna	2.000–3.000 KM	1.000 KM

Tako se, na primjer, postavlja pitanje pravne kvalifikacije ponašanja vozača koji se u naselju, na mjestu gdje je dozvoljena brzina 50 km/h, kreće brzinom od 95 km/h. Takvo ponašanje prelazi prag obijesne vožnje prema ZOOBS-u BiH, dok ne dostiže prag nasilničke vožnje određen ZOBS-om RS. Ova razlika otvara pitanje odnosa i primjene dvije norme u situacijama njihove kolizije.

Privremeno i trajno oduzimanje vozila

Policija mora privremeno oduzeti motorno vozilo kada su kumulativno ispunjeni zakonski uslovi: vozač je zatečen u činjenju obijesne vožnje iz člana 42a stav 2 ZOOBS-a BiH i u prethodne dvije godine već je jednom kažnjen za obijesnu vožnju konačnim i izvršnim prekršajnim nalogom ili pravosnažnim sudskim rješenjem.

Posebno pitanje nastaje kada je vozač ranije kažnjen za nasilničku vožnju prema članu 41 ZOBS-a RS. Budući da član 42a stav 3 ZOOBS-a BiH prethodno kažnjavanje izričito vezuje za „obijesnu vožnju propisanu članom 42a ovog zakona“, može se zastupati stav da ranija pravosnažna kazna za nasilničku vožnju prema ZOBS-u RS sama po sebi ne ispunjava ovaj uslov i da, samo na tom osnovu, ne postoji obaveza privremenog oduzimanja vozila.

Trajno oduzimanje vozila je drugačije pravne prirode. O njemu ne odlučuje policija, već sud, koji pod uslovima propisanim ZOOBS-om BiH može izreći zaštitnu mjeru trajnog oduzimanja motornog vozila. Privremeno oduzimanje, s druge strane, traje do pravosnažne sudske odluke.

Strože sankcionisanje prekršaja

Izmjene donose osjetno strože sankcionisanje pojedinih prekršaja. Novčane kazne za nekorištenje sigurnosnog pojasa, korištenje mobilnog telefona i korištenje uređaja za ometanje rada uređaja za mjerenje ili dokumentovanje prekršaja povećane su sa ranijih 100–300 KM na 200–400 KM.

Pored toga, uvedene su nove kazne za obijesnu vožnju u iznosu od 2.000 do 3.000 KM, odnosno od 3.000 do 5.000 KM ako je izazvana saobraćajna nezgoda. Za odbijanje propisanog testiranja predviđeno je izricanje maksimalne novčane kazne od 1.000 KM, a uvedene su i mjere privremenog i, pod zakonskim uslovima, trajnog oduzimanja vozila.

Novi zakonski pojmovi

Među novim pojmovima koji mogu imati značajne posljedice u praksi posebno se izdvajaju ometanje saobraćaja, učesnik u saobraćajnoj nesreći i ugrožavanje saobraćaja.

Ometanje saobraćaja predstavlja radnju kojom se drugi učesnik, protivno saobraćajnim propisima, prisiljava da promijeni dotadašnji način učešća u saobraćaju.

Učesnik u saobraćajnoj nesreći jeste svaki učesnik u saobraćaju na putevima koji je na bilo koji način učestvovao u saobraćajnoj nesreći.

Ugrožavanje saobraćaja predstavlja način učešća u saobraćaju usljed kojeg je nastupila neposredna opasnost od nastanka saobraćajne nesreće.

Ove definicije mogu imati značajan uticaj na način utvrđivanja odgovornosti za saobraćajne nezgode. U dosadašnjoj praksi fokus je najčešće bio na licima koja su neposredno učestvovala u nezgodi. Nove definicije daju širi normativni okvir za razmatranje ponašanja i drugih učesnika čije je prethodno protivpravno postupanje moglo stvoriti ili stvorilo opasnu situaciju i moglo uticati ili uticalo na nastanak nezgode.

Primjera radi, ako neko protivno propisima zaustavi ili parkira kamion tako da zakloni saobraćajni znak, pa zbog toga drugi vozač ne može blagovremeno uočiti znak i dođe do nezgode, može se otvoriti pitanje pune ili djelimične odgovornosti lica koje je vozilo tako parkiralo. Slično tome, ako je vozilo nepropisno parkirano na trotoaru i time su pješaci prinuđeni da se kreću kolovozom, pa dođe do saobraćajne nezgode, ponašanje lica koje je vozilo parkiralo može biti relevantno za utvrđivanje uzroka i odgovornosti.

Dakle, nove definicije stvaraju osnov za šire sagledavanje uzročno-posljedične veze i odgovornosti svih učesnika čije je ponašanje moglo doprinijeti nastanku opasnosti ili saobraćajne nezgode, a ne samo onih koji su u njoj neposredno fizički učestvovali.

Imajući u vidu obim i značaj navedenih izmjena, kao i posljedice koje pojedini saobraćajni prekršaji mogu imati po vozača, licima koja učestvuju u saobraćajnoj nezgodi ili protiv kojih je pokrenut prekršajni ili krivični postupak preporučuje se da se, prije preduzimanja daljih radnji, obrate svom advokatu ili advokatu koji se bavi ovom oblašću prava. Pravovremena pravna pomoć može biti od posebnog značaja za pravilno utvrđivanje činjenica, pravnu kvalifikaciju događaja i zaštitu prava učesnika u postupku.

Pravni izvori

• Zakon o osnovama bezbjednosti saobraćaja na putevima u Bosni i Hercegovini („Službeni glasnik BiH“, br. 6/06, 75/06, 44/07, 84/09, 48/10, 18/13, 8/17, 89/17, 9/18, 46/23 i 88/23).
• Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o osnovama bezbjednosti saobraćaja na putevima u Bosni i Hercegovini („Službeni glasnik BiH“, broj 35/26), koji je stupio na snagu 27.05.2026. godine.
• Zakon o bezbjednosti saobraćaja na putevima Republike Srpske („Službeni glasnik Republike Srpske“, br. 63/11 i 111/21).